Quy trình Chụp CLVT đại tràng có nội soi ảo
I.    ĐẠI CƯƠNG
Chụp CLVT đại tràng có nội soi ảo là kỹ thuật dựng hình và nội soi ảo khung đại tràng trên máy chụp CLVT. Kỹ thuật này được thực hiện bằng cách bơm hơi làm giãn khung đại tràng, sau đó chụp CLVT toàn bộ khung đại tràng trước và sau tiêm thuốc đối quang i-ốt.

II.    CHỈ ĐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH

1.    Chỉ định
-    Thăm khám đại tràng đoạn gần khi mà nội soi không thể thăm khám được do vướng u, hẹp, gập góc…
-    Người bệnh có chống chỉ định với nội soi đại tràng: suy hô hấp, điều trị chống đông máu, dị ứng với thuốc trong nội soi…
-    Bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên, khỏe mạnh bình thường nên thực hiện CT để tầm soát bệnh lý đại tràng sớm.
-    Các đối tượng có tiền sử bệnh lý mắc u, polyp đại tràng hoặc trong gia đình có người thân từng bị ung thư đại tràng nên thực hiện để loại trừ sớm nguy cơ ung thư.
-    Có dấu hiệu rối loạn tiêu hóa kéo dài và tái phát thường xuyên.
-    Sụt cân bất thường, phân có lẫn máu, thiếu máu chưa rõ nguyên nhân.
-    Những bệnh nhân được chẩn đoán viêm đại tràng mạn nhưng không đáp ứng điều trị.
-    Trường hợp đã được cắt polyp đại tràng hoặc chẩn đoán polyp đại tràng mà chưa tiến hành phẫu thuật.

2.    Hạn chế
-     khó đánh giá được bề mặt niêm mạc đại tràng đối với bệnh lý viêm  loét niêm mạc đại tràng
-    Bệnh nhân cần phối hợp kỹ, làm sạch lòng đại tràng trước khi tiến hành kỹ thuật

3.    Chống chỉ định
Xem xét chống chỉ định tiêm thuốc đối quang i-ốt trong trường hợp suy thận, dị ứng với thuốc đối quang i-ốt, phụ nữ có thai…

III.CHUẨN BỊ
1.    Người thực hiện
-    Bác sỹ chuyên khoa    
-    Kỹ thuật viên điện quang
-    Điều dưỡng 

2.    Phương tiện
-    Máy chụp CLVT  128 dãy revolution GE
-    Máy bơm điện chuyên dụng
 


3.    Vật tư y tế
-    Bơm tiêm 10; 20ml
-    Bơm tiêm dành cho máy bơm điện
-    Kim tiêm 18-20G
-    Thuốc đối quang I-ốt  tan trong nước 
-    Dung dịch sát khuẩn da, niêm mạc
-    Nước cất hoặc nước muối sinh lý 
-    Găng tay, mũ, khẩu trang phẫu thuật
-    Bộ khay quả đậu, kẹp phẫu thuật.
-    Bông, gạc phẫu thuật.
-    Hộp thuốc và dụng cụ cấp cứu tai biến thuốc đối quang.

4.    Người bệnh
-    Ngày trước khi tiến hành chụp người bệnh ăn ít chất xơ, ăn thức ăn loãng
-    Uống thuốc nhuận tràng để làm sạch phân trong lòng ruột
-    Uống nhiều nước
-    Nhịn ăn trước khi chụp
-    Không uống các chất như  sữa, bia, rượu
-    Đôi khi bệnh nhân cần uống thuốc cản quang hai ngày trước khi chụp để bộc lộ rõ tổn thương

5.    Phiếu xét nghiệm
Có phiếu chỉ định chụp CLVT

IV.CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH     
1.    Chuẩn bị người bệnh
-    Giải thích cho người bệnh quy trình thăm khám và hướng dẫn người bệnh phối hợp.
-    Xem xét hồ sơ bệnh án và tìm kiếm các dấu hiệu chống chỉ định tiêm thuốc đối quang i-ốt tĩnh mạch
-    Chuẩn bị đường truyền tĩnh mạch (kim 18G)
-    Tham khảo các kết quả chẩn đoán hình ảnh trước đó (nếu có)

2.    Tiến hành kỹ thuật
-    Đặt người bệnh lên bàn chụp
-    Làm căng đại tràng bằng bơm hơi qua ống thông đặt qua đường hậu môn, bơm hơi đến khi người bệnh có thể chịu đựng được.
-    Chụp định vị ổ bụng tư thế nằm ngữa để đánh giá xem đại tràng đã đủ căng chưa
-    Nếu chưa căng có thể tiếp tục bơm hơi đến khi thấy đủ căng
-    Chụp các lát cắt từ vòm hoành đến phần trực tràng thấp
-    Có thể kết hợp với tiêm thuốc đối quang i-ốt đường tĩnh mạch.
-    Sau đó đặt người bệnh nằm sấp, tiếp tục bơm hơi vào đại tràng
-    Chụp lại định vị nằm sấp để đánh giá mức độ căng của đại tràng
-    Chụp lại các lát cắt lấy toàn bộ khung đại tràng ở tư thế nằm sấp.
-    Yêu cầu kỹ thuật: 
-    Máy chụp từ 128 dãy. 
-    Độ dày lát cắt từ 2,5mm, bước nhảy 0.2-0.5%, 120 kV, 80-100 mAs.
Tái tạo các lát cắt dày 0,6.-1mm.
-    Chuyển toàn bộ dữ liệu từ máy chụp sang máy tính xử trí hình ảnh

V.    NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ
Xem xét hình ảnh trên các lát cắt ngang 2D bổ sung bằng các hình ảnh tái tạo nội soi ảo 3D, trên các ảnh chụp nằm sấp và nằm ngữa.

 

  
VI.    TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ
-    Một số sai sót có thể phải thực hiện lại kỹ thuật như : người bệnh không giữ bất động trong quá trình chụp phim, không bộc lộ rõ nét hình ảnh…
-    Rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy: do uống nhiều nước. Chỉ cần điều trị nội khoa
-    Tai biến liên quan đến thuốc đối quang i-ốt: xem thêm quy trình Chẩn đoán và xử trí tai biến thuốc đối quang.